12 Ιανουαρίου 1822.
Ήττα των ελληνικών δυνάμεων στα Στύρα της Εύβοιας από τους Τούρκους του Ομέρ Μπέη – Θάνατος Ηλία Μαυρομιχάλη

Στις 12 Ιανουαρίου του 1822 στο λόφο του Κοκκινόμυλου, βορειοδυτικά των Στύρων, γράφτηκε μια δραματική ιστορία. Πρωταγωνιστής ο Ηλίας Μαυρομιχάλης, πρωτότοκος γιός του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Διακρίθηκε στους πολέμους του Εικοσιένα για τη γενναιότητα, τις στρατηγικές ικανότητες και την ηθική του προσωπικότητα.

Στις 5 Ιανουαρίου 1822 ο Ηλίας Μαυρομιχάλης δέχτηκε πατριωτική έκκληση του Επισκόπου Καρυστίας Νεόφυτου και έχοντας  τη σύμφωνη γνώμη του πατέρα του, μετέβη  στην Εύβοια μαζί με τον θείο του Κυριακούλη και τον Ηλία Τσαλαφατίνο, φημισμένο Μανιάτη οπλαρχηγό, για να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Ευβοείς.

Όταν ο Ομέρ Μπέης έμαθε την άφιξη του Ηλία Μαυρομιχάλη στην Εύβοια, έστειλε στρατεύματα και κατέλαβαν την στρατηγική θέση των Στύρων. Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης με 500 Μανιάτες και ο οπλαρχηγός Βάσσης με άλλους 500 ντόπιους πολεμιστές κινήθηκαν κατά των Τούρκων. Κατά το μεσημέρι πλησίασαν το χωριό και ετοιμάζονταν να το καταλάβουν, όταν έφτασαν Τούρκικες ενισχύσεις για να βοηθήσουν τους πολιορκημένους. Οι Έλληνες διασκορπίστηκαν και έμειναν μόνο ο Μαυρομιχάλης με επτά άνδρες. Κατέφυγαν σε ένα νερόμυλο, όπου πολιορκήθηκαν από τους Τούρκους. Ο Μαυρομιχάλης με τραβηγμένο ξίφος έπεσε καταπάνω τους και μαχόμενος ηρωικά ξεψύχησε στις 12 Ιανουαρίου του 1822. Οι Τούρκοι τον αποκεφάλισαν και το κεφάλι του στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Έλληνας ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων περιγράφει ως εξής την ηρωική αντίσταση των επτά Μανιατών και το ένδοξο τέλος του Ηλία Μαυρομιχάλη:

«Ο Ηλίας…μετά μόνον επτά οπισθοβατών εισέρχεται εντός τινος ανεμομύλου ερειπωμένου και επί του λόφου κειμένου πλησίον των Στύρων. Ονομάζεται ούτος Κοκκινόμυλος. Ενταύθα παρίσταται η τελευταία του δράματος πράξις. Ο Ομέρ-Βελης (δηλ. ο Ομέρ Μπεής) ορμά αθρόος κατά των εγκλείστων, όπως λάβει τούτους αναρπάστους και τούτο μη δυνηθείς πολιορκεί αυτούς πανταχόθεν διά πυκνού στίφους. Η στιγμή επέστη, μετά δίωρον έτι αντίστασιν. Αι πυριτιδοβολαί εξηντλήθησαν.

Ο Ηλίας σύρει το ξιφος, ίνα μη συλληφθή αιχμάλωτος. Εξορμά ίνα διασχίση τους εχθρούς και πίπτει νεκρός. Το ίδιον έδωκαν ηρωϊκόν τέλος και οι ανυποχώρητοι απ’ αυτού Λάκωνες, ενός ή δύο διασωθέντων. Ο Ομέρ Βελής εκέρδισεν ούτω την λαμπροτέραν νίκην...».


 

Τα υπολείμματα του μύλου μέσα στον οποίο στις 12 Ιανουαρίου 1822 ο νεαρός ήρωας Ηλίας Μαυρομιχάλης έπεσε πολεμώντας τους πολυάριθμους Τούρκους πολιορκητές του. 

Ο Άγγλος Ιστορικός Γκόρντον γράφει: «Οι Τουρκοι αναγνωρίσαντες τον Ηλίαν Μαυρομιχάλην προσπάθησαν να τον συλλάβουν (κατά την έξοδο από τον μύλο) ζωντανόν, αλλ’ουτος εβύθισε το εγχειρίδιόν του εις το στήθος του και ηυτοκτόνησε».

Ο Άγγλος Ιστορικός Άλιζον Φίλλιπς γράφει: «Ο θάνατός του ήτο το πρώτον πλήγμα της Επαναστάσεως κατά το έτος τούτο (1822) και επροξένησε μεγάλην λύπην, διότι προς τη ανδρεία, η οποία ήτο συνήθης παρά τοις αρχηγοίς της Επαναστάσεως, εκοσμείτο (ο Ηλίας Μαυρομιχάλης) υπό αφιλοκερδούς φιλοπατρίας, ήτις δεν ήτο τόσον κοινή».