Η φθινοπωρινή περίοδος ξεκινά την 1η Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με τους μετεωρολόγους. Ωστόσο, η Φθινοπωρινή Ισημερία είναι το γεγονός που σηματοδοτεί την αρχή της αστρονομικής φθινοπωρινής περιόδου στο βόρειο ημισφαίριο και της αστρονομικής περιόδου της άνοιξης στο νότιο ημισφαίριο.
Το 2026, η Φθινοπωρινή Ισημερία θα λάβει χώρα στις 23 Σεπτεμβρίου στις 03:05 ώρα Ελλάδας, σύμφωνα με τη NASA.
Τι είναι όμως η ισημερία;
Η ισημερία είναι η στιγμή στο χρόνο και στο χώρο, όπου ο ήλιος τοποθετείται ακριβώς πάνω από τον ισημερινό της Γης, γεγονός που συμβαίνει μόλις δύο φορές το χρόνο γύρω στις 21 Μαρτίου και 23 Σεπτεμβρίου. Τον Μάρτιο ο ήλιος διασχίζει τον ισημερινό από νότο προς βορρά, φέρνοντας τη ζεστασιά και το φως πίσω στο Βόρειο ημισφαίριο και βυθίζοντας το νότιο Ημισφαίριο στο σκοτάδι του φθινοπώρου και του χειμώνα. Τον Σεπτέμβριο ο ήλιος ακολουθεί αντίστροφη πορεία προαναγγέλλοντας την αρχή του φθινοπώρου στο Βόρειο Ημισφαίριο και την αρχή της άνοιξης στο Νότιο.
Η ισημερία είναι ένα στιγμιαίο φαινόμενο
Η ισημερία θεωρείται συνήθως ως ένα φαινόμενο που διαρκεί μια ολόκληρη μέρα. Στην πραγματικότητα όμως είναι μια χρονική στιγμή, όταν ο Ήλιος διασχίζει τον ουράνιο ισημερινό, την νοητή γραμμή στον ουρανό πάνω από τον ισημερινό της Γης. Η ισημερία συμβαίνει όταν ο άξονας της Γης δεν πλησιάζει ούτε απομακρύνεται από τον Ήλιο. Μετά την Φθινοπωρινή Ισημερία, θα υπάρξουν “πρόωρα “ηλιοβασιλέματα και “καθυστερημένες” ανατολές στο βόρειο ημισφαίριο.
Η μέρα και η νύχτα δεν έχουν την ίδια διάρκεια
Το όνομα ισημερία προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις ίσος και ημέρα, ενώ το διεθνές αντίστοιχο όνομα, equinox, προέρχεται από το λατινικό aequus (ίσος) και nox (νύχτα). Η ημέρα και η νύχτα πάντως δεν είναι ακριβώς 12 ώρες η καθεμία την ημέρα της φθινοπωρινής ή της εαρινής ισημερίας. Σε ορισμένα σημεία στο βόρειο ημισφαίριο, ο Ήλιος θα φαίνεται να βρίσκεται πάνω από τον ορίζοντα όταν είναι πραγματικά κάτω από αυτόν, λόγω της διάθλασης του ηλιακού φωτός.
Οι άνθρωποι που ζουν μακριά από τον Ισημερινό θα βιώσουν μεγαλύτερες μέρες.
Αν και το κέντρο του Ήλιου δύει 12 ώρες μετά την ανατολή του ηλίου, η μέρα ξεκινά λίγο νωρίτερα καθώς ήδη έχει ξεπροβάλει στον ορίζοντα. Παρόμοια είναι η περίπτωση με το ηλιοβασίλεμα, επειδή δεν συμβαίνει έως ότου ολόκληρος ο Ήλιος βυθιστεί εντελώς κάτω από τον ορίζοντα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι μέρες είναι ακόμα λίγο μεγαλύτερες όταν αρχίζει η Φθινοπωρινή Ισημερία. Πραγματική ισημερία με την κυριολεκτική έννοια της λέξης θα συμβεί λίγες μέρες αργότερα.
Η ισημερία δεν συμβαίνει μια σταθερή ημέρα κάθε χρόνο
Η φθινοπωρινή ισημερία συμβαίνει συνήθως στις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου, αλλά περιστασιακά, μπορεί να συμβεί ακόμη και στις 21 ή 24 Σεπτεμβρίου. Αυτό συμβαίνει επειδή η Γη χρειάζεται 365 ημέρες και 6 ώρες για την περιστροφή της γύρω από τον Ήλιο, πράγμα που σημαίνει ότι η Ισημερία συμβαίνει 6 ώρες αργότερα από την εποχή που συνέβη το προηγούμενο έτος. Το Γρηγοριανό ημερολόγιο δεν υπολογίζει αυτές τις έξι ώρες. Αντίθετα, αυτές οι έξι ώρες αντιστοιχούν στην επιπλέον ημέρα σε ένα δίσεκτο έτος. Λόγω των δίσεκτων ετών, η ημέρα της ισημερίας επαναφέρεται στις 22 ή 23 Σεπτεμβρίου. Το 1931 ήταν η τελευταία φορά που η Φθινοπωρινή Ισημερία συνέβη στις 24 Σεπτεμβρίου και θα συμβεί την επόμενη το 2303.
Οι ισημερίες σηματοδοτούν την έναρξη του Βόρειου Σέλατος
Η Φθινοπωρινή Ισημερία είναι η καλύτερη στιγμή για να απολαύσετε το Βόρειο Σέλας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι γεωμαγνητικές καταιγίδες συμβαίνουν δύο φορές πιο συχνά από τον ετήσιο μέσο όρο. Κατά τη διάρκεια της ισημερίας, οι ηλιακοί άνεμοι ή τα σωματίδια του πλάσματος μπορούν να φτάσουν καλύτερα στην ατμόσφαιρα της Γης, λόγω της αξονικής κλίσης της Γης, μέσω του γεωμαγνητικού μας πεδίου, και αυτή η αλληλεπίδραση έχει ως αποτέλεσμα τις ισχυρότερες γεωμαγνητικές καταιγίδες. Τα σωματίδια του πλάσματος αλληλεπιδρούν με άτομα οξυγόνου, αζώτου και άλλων στοιχείων στην ατμόσφαιρα και απελευθερώνουν φωτόνια διαφορετικών μηκών κύματος, προκαλώντας τα όμορφα χρώματα του σέλατος.
Η Φθινοπωρινή Ισημερία σηματοδοτούσε κάποτε την έναρξη του νέου έτους
Σύμφωνα με το Γαλλικό Δημοκρατικό Ημερολόγιο, η Φθινοπωρινή Ισημερία σηματοδότησε την επίσημη έναρξη κάθε νέου έτους, μεταξύ 1793 και 1805. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η γαλλική μοναρχία εξαλείφθηκε μια μέρα πριν από την ισημερία το 1792. Από το 1793 έως το 1805, η πρωτοχρονιά γιορταζόταν την φθινοπωρινή ισημερία στο Αστεροσκοπείο του Παρισιού.