Στις 3 Φεβρουαρίου 1830, υπογράφεται στο Λονδίνο το ιστορικό Πρωτόκολλο από τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία). Είναι η στιγμή που η Ελλάδα παύει να είναι επαναστατημένη επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και αναγνωρίζεται ως Κράτος Ανεξάρτητο και Κυρίαρχο.
1. Από την Αυτονομία στην Ανεξαρτησία
Μέχρι εκείνη τη στιγμή, οι Δυνάμεις συζητούσαν για μια Ελλάδα «αυτόνομη» αλλά φόρου υποτελή στον Σουλτάνο. Το Πρωτόκολλο του Λονδίνου έκοψε οριστικά τον ομφάλιο λώρο με την Τουρκία. Ήταν η πρώτη μεγάλη νίκη.
2. Η Πικρή Χαρά του Καποδίστρια
Ο Ιωάννης Καποδίστριας υποδέχθηκε την είδηση με ανάμικτα συναισθήματα.
-
Η Νίκη: Ως διπλωμάτης, γνώριζε ότι η λέξη «Ανεξαρτησία» ήταν τεράστιο επίτευγμα. Η Ελλάδα έμπαινε στον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης.
-
Η Παγίδα των Συνόρων: Το Πρωτόκολλο, όμως, έθετε πολύ στενά σύνορα (γραμμή Αχελώου – Σπερχειού). Άφηνε έξω την Ακαρνανία, μεγάλο μέρος της Στερεάς, την Κρήτη και τη Σάμο. Ο Καποδίστριας ήξερε ότι ένα κράτος με τόσο στενά όρια, γεμάτο πρόσφυγες και χωρίς πόρους, ήταν καταδικασμένο να φυτοζωεί.
3. Ο Διπλωματικός Ελιγμός του Κυβερνήτη
Ο Καποδίστριας δεν απέρριψε το Πρωτόκολλο (για να μη χάσει την Ανεξαρτησία), αλλά άρχισε αμέσως έναν τιτάνιο αγώνα για να βελτιώσει τα σύνορα.
-
Η Τακτική: Χρησιμοποίησε το κύρος του και την προσωπική του αλληλογραφία με τον πρίγκιπα Λεοπόλδο (που προοριζόταν για βασιλιάς της Ελλάδας), περιγράφοντάς του με μελανά χρώματα την κατάσταση, ώστε να πιέσει ο Λεοπόλδος τις Δυνάμεις για περισσότερα εδάφη.
-
Το Αποτέλεσμα: Χάρη στη στρατηγική του Καποδίστρια, λίγο αργότερα τα σύνορα διευρύνθηκαν (γραμμή Παγασητικού – Αμβρακικού), συμπεριλαμβάνοντας τελικά όλη τη Στερεά Ελλάδα.
Γιατί το θυμόμαστε σήμερα;
Η 3η Φεβρουαρίου 1830 είναι η μέρα που οι θυσίες του ’21 δικαιώθηκαν νομικά. Είναι η μέρα που ο Καποδίστριας παρέλαβε ένα «πρωτόκολλο» και πάλεψε να το μετατρέψει σε βιώσιμο Κράτος.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας παρέλαβε ένα “κράτος” που υπήρχε μόνο στα χαρτιά και σε μερικές περιοχές της Πελοποννήσου. Παρέδωσε (έστω και μετά θάνατον, καθώς οι τελικές ρυθμίσεις του 1832 βασίστηκαν στη δική του προεργασία) μια Ελλάδα που περιλάμβανε την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, την Εύβοια και τις Κυκλάδες.
“Τα σύνορα της Ελλάδος δεν εχαράχθησαν δια της μελάνης των διπλωματών, αλλά δια του αίματος των τέκνων της και της αγρυπνίας του Κυβερνήτη της.”
Ο Καποδίστριας πλήρωσε αυτή την αδιαλλαξία του με τη ζωή του, καθώς η προσπάθειά του να φτιάξει ισχυρό κράτος ενόχλησε τόσο τα ξένα συμφέροντα όσο και τους ντόπιους ολιγάρχες. Όμως, ο χάρτης της Ελλάδας φέρει ανεξίτηλη την υπογραφή του.