Ο Μίκης Θεοδωράκης καταγράφεται στην ιστορία ως ένας κορυφαίος μουσικοσυνθέτης, ο οποίος με το έργο του εξέφρασε τον ελληνικό λαό και αποτέλεσε πρότυπο πατριωτισμού. Μέσω της μουσικής του, ανέδειξε τη Ρωμιοσύνη σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταφέροντας μηνύματα σεβασμού και αγάπης, τα οποία βρήκαν ανταπόκριση από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Στις 4 Φεβρουαρίου 2018, ημέρα που συνέπεσε με την επέτειο θανάτου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη το 1843, ο Θεοδωράκης εκφώνησε μια συγκλονιστική ομιλία στην πλατεία Συντάγματος, αφιερώνοντάς την στον ήρωα της Επανάστασης. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, εξέφρασε την πίστη του στις αξίες και τις θυσίες των προγόνων μας, τονίζοντας ότι δεν ντρέπεται να παραμένει πιστός σε αυτές, σε αντίθεση με όσους απορρίπτουν την εθνική ταυτότητα.
Στο τέλος της ομιλίας του, υπογράμμισε τη σημασία της ενότητας του ελληνικού λαού, καλώντας τους πολίτες να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της Μακεδονίας με ομοψυχία, επισημαίνοντας ότι η υπεράσπιση των δικαίων της πατρίδας δεν αποτελεί εθνικισμό, αλλά πατριωτισμό, τον οποίο η Ελλάδα έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ .
Η πατριωτική στάση του Θεοδωράκη εκδηλώθηκε επίσης όταν υποστήριξε τη λύση του Κωνσταντίνου Καραμανλή κατά τη Μεταπολίτευση, παρά τις αντιδράσεις από τους πολιτικούς του συντρόφους. Το 1976, συμμετείχε σε πρωτοβουλία που ανέδειξε τη συμβολή όλων των πολιτικών παρατάξεων στην Αντίσταση κατά της κατοχής, προωθώντας την ιδέα ότι κανείς δεν έχει το μονοπώλιο του πατριωτισμού. Το 1990, συμμετείχε στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, συμβάλλοντας στην προσπάθεια εξόδου της Ελλάδας από την κρίση .
Ένα ακόμη δείγμα του πατριωτισμού του αποτελεί η μουσική του σύνθεση πάνω στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη «Το Άξιον Εστί». Όπως είχε δηλώσει σε συνέντευξή του το 1964, το ποίημα αυτό τον ώθησε να απομακρυνθεί από τη δυτική τέχνη και να επικεντρωθεί στην έκφραση των συναισθημάτων και των ελπίδων της Ρωμιοσύνης. Η συνεργασία του με τον Ελύτη απέφερε ένα έργο μεγάλης πνευματικής και εθνικής αξίας .
Αν και οι μεγάλοι δημιουργοί φεύγουν, το έργο τους παραμένει. Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε είναι να το σεβόμαστε και να συνεχίζουμε να αγαπάμε την πατρίδα μας, όπως εκείνοι.